هیدرلز

بیداری طبیعت

هیدرلز جشن بهاری ۶ مه است، روزی که آن را روز بیداری طبیعت می‌دانند. نامش از پیوند «هیدیر» (خضر) و «الیاس» ساخته شده؛ دو چهره‌ای که باور دارند نگاهبان خاک و آب‌اند و به نیازمندان یاری می‌رسانند و بنا بر روایت، سالی یک بار، در ۶ مه، به هم می‌رسند. به گفتهٔ دانشنامهٔ اسلامی بنیاد دیانت ترکیه، در آیین‌های زندهٔ امروز، رسم‌ها بیشتر به خضر تعلق دارند.

تقسیمی کهن و عامیانه از سال هم به این روز گره خورده است: ۱۸۶ روز از ۶ مه تا ۸ نوامبر «روزهای خضر» شمرده می‌شد و باقی سال «روزهای قاسم». هیدرلز نقطهٔ گذر از دومی به اولی است.

این جشن در نقاط گوناگون ترکیه با نام‌های «ادرلزی»، «کاکاوا»، «هفتامال» و «اگریلجه» هم شناخته می‌شود.

آرزو، آب و گل‌های وحشی

رسم‌ها از جایی به جای دیگر فرق می‌کنند. مردم آرزوهایشان را روی کاغذ می‌نویسند و پای درختان گل سرخ می‌گذارند. برخی گل‌های وحشی را می‌جوشانند و آبش را می‌نوشند یا در شب هیدرلز به آب می‌زنند و برخی ظرف‌های خوراک و نوشیدنی را سرباز می‌گذارند. در بسیاری از شهرها مردم در سبزه‌زاری بیرون از شهر به نام «هیدیرلیک» گرد می‌آیند.

همهٔ این آیین‌ها بر آرزو برای سال پیش رو استوارند: فراوانی، باروری، تندرستی، آرامش و شادی، و سلامت دام و کشت. یونسکو این جشن را از آنِ همهٔ شرکت‌کنندگان می‌داند؛ خانواده‌ها، کودکان، جوانان، بزرگسالان، رقصندگان و خوانندگان.

میراثی فراتر از مرزها

«جشن بهاری هیدرلز» در سال ۲۰۱۷ با پرونده‌ای مشترک از ترکیه و مقدونیهٔ شمالی، که در آنجا «هیدرلز» یا «اردلزی» خوانده می‌شود، در فهرست معرف میراث فرهنگی ناملموس بشری یونسکو ثبت شد. نباید آن را با جشن خضر در میانهٔ فوریه که علویان برگزار می‌کنند یکی دانست؛ آن آیینی دیگر است.