ینایر

نخستین ماه

«ینایر» نخستین ماه تقویم امازیغی (بربر) است و روز نخستش سال نو. این نام را معمولاً پیوند دو واژهٔ امازیغی می‌دانند: «یان» به معنای یک و «آیور» به معنای ماه. در مراکش این روز نام‌های مردمی دیگری هم دارد، مانند «اید ن ینایر»، «اید سگاس» یا «حاگوزه».

در ماه مه ۲۰۲۳، محمد ششم، پادشاه مراکش، سال نو امازیغی را تعطیل رسمی سراسری اعلام کرد. فهرست رسمی تعطیلات مراکش اکنون سه سال نو را کنار هم دارد: میلادی، اسلامی و امازیغی.

خوراک سال نو

دل جشن ینایر خوراکی ویژه و نمادین است که از غذای روزانه پربارتر است. خوراک‌ها از منطقه‌ای به منطقهٔ دیگر فرق می‌کند. در منطقهٔ سوس در جنوب مراکش، خانواده‌ها «تاگولا» می‌خورند؛ فرنی‌ای از جو که با «سمن»، کرهٔ نگاهداری‌شده، و روغن آرگان سرو می‌شود و اغلب برای این روز آراسته می‌شود. این روز هنگام آرزوی فراوانی و عمر دراز برای یکدیگر است.

در سراسر شمال آفریقا، آیین‌های ینایر هدفی مشترک دارند: دور کردن گرسنگی، خوشامد به دگرگونی و خواستن برداشتی خوب در سال پیش رو.

شمارش سال‌ها

تقویم امازیغی به‌عنوان گاه‌شماری شماره‌دار پدیده‌ای امروزی است. عمار نقادی، پژوهشگر الجزایری، در سال ۱۹۸۰ پیشنهاد کرد سال‌ها از ۹۵۰ پیش از میلاد شمرده شوند، حدود زمانی که شوشنق یکم، پادشاه بربر، بر تخت مصر نشست؛ به همین دلیل سال امازیغی حدود ۹۵۰ سال از سال میلادی جلوتر است. خود این جشن اما بسیار کهن‌تر است و در سال کشاورزی شمال آفریقا ریشه دارد.