آپ هلی آ

روز یارل

چهرهٔ اصلی جشن «یارل گایزرها» (Guizer Jarl)، سرکردهٔ گایزرهاست که «گروه یارل» ــ وایکینگ‌های آن روز ــ را رهبری می‌کند. کلاه‌خود، زره سینه، سپر، تبر، خنجر و کمربند یارل هر سال به یارل بعدی سپرده می‌شود، اما هر یارل طرح ردا و شنل خود را برمی‌گزیند و گروه پنجاه تا هفتاد نفرهٔ او لباس‌هایشان را خودشان می‌سازند. گروه‌های دیگر، حدود ۴۶ گروه، هر کدام ۱۶ تا ۲۵ گایزر با لباس‌های نمایشی دارند.

روز زود آغاز می‌شود. گروه یارل صبح همراه کشتی در لرویک رژه می‌رود، کنار صلیب بازار می‌ایستد تا «بیل» را تماشا کند ــ اعلامیه‌ای که از ساعت شش صبح آنجا نصب است ــ و در اسکلهٔ کشتی بریسی عکس می‌گیرد. در پذیرایی رسمی تالار شهر، «آزادی شهر» برای ۲۴ ساعت به یارل سپرده می‌شود. سپس گروه به دبستان‌ها، بیمارستان و خانه‌های سالمندان سر می‌زند و بعدازظهر به موزهٔ شتلند می‌رود، جایی که همه می‌توانند لباس‌ها را از نزدیک ببینند.

مشعل و آتش

شب، گروه‌ها در هیل‌هد گرد می‌آیند. ساعت ۷:۱۵ گروه یارل از میان صف‌ها پیش می‌رود تا در جلوی رژه جای بگیرد و ساعت ۷:۳۰ یک فشفشهٔ علامت، روشن شدن بیش از ۹۰۰ مشعل را اعلام می‌کند. چراغ‌های خیابان خاموش‌اند و رژه پشت کشتی از شهر تاریک می‌گذرد؛ در شب‌های خوب بیش از پنج هزار نفر در مسیر تماشا می‌کنند. رژه به محل سوزاندن می‌رسد و مشعل‌ها درون کشتی انداخته می‌شوند. پس از آن گروه‌ها به تالارهای گوناگون شهر می‌روند، جایی که مهمانی‌های خصوصی برپاست، و در هر کدام برنامهٔ خود را اجرا می‌کنند.

کشتی ۹٫۲ متر درازا دارد. داوطلبان از پایان اکتبر، هفته‌ای دو شب، آن را می‌سازند و رنگ می‌کنند. رنگ کشتی را یارل برمی‌گزیند و تا روز جشن رازی سربسته می‌ماند.

سنتی نوپا

تاریخ‌نگاران خود جشن، آپ هلی آ را جشنی «نسبتاً امروزی» می‌دانند. پس از جنگ‌های ناپلئونی، جشن‌های کریسمس و سال نو در لرویک پرهیاهو بود و از حدود ۱۸۴۰ دسته‌های رقیب بشکه‌های قیر شعله‌ور را از خیابان تنگ اصلی شهر می‌کشیدند. حدود ۱۸۷۰ گروهی از جوانان اهل دانش جشن را دگرگون کردند: نام آپ هلی آ را بر آن گذاشتند، زمانش را به پایان ژانویه منتقل کردند و لباس مبدل و رژهٔ مشعل را به آن افزودند. نخستین کشتی در ۱۸۸۹ پدیدار شد و کنار صلیب بازار سوزانده شد و عنوان «یارل گایزرها» از ۱۹۰۶ به کار رفت. امروز جشن‌های کوچک‌تر «روستایی» آپ هلی آ در جامعه‌های دیگر شتلند هم برگزار می‌شود و از ۲۰۲۳ زنان نیز می‌توانند به گروه‌های لرویک بپیوندند.