دسفیله د یاماداس

فراخوان طبل‌ها

کاندومبه موسیقی طبل و رقص آفریقایی‌تبارهای مونته‌ویدئو است که نیاکانشان را به عنوان برده به ریو د لا پلاتا آوردند. به روایتی، نام «یاماداس» یعنی «فراخوان‌ها» به فراخوانی بازمی‌گردد که اروگوئه‌ای‌های آفریقایی‌تبارِ در بند، در تنها روز تعطیلشان، با طبل‌هایشان سر می‌دادند تا در خیابان‌ها گرد هم آیند. روایتی دیگر می‌گوید در قرن نوزدهم گروه‌ها یا «کومپارسا»ها پیاده به محل اجرا می‌رفتند و طبل‌زنی خانه به خانه می‌گشت و همراهانش را با طبل فرامی‌خواند.

کومپارساهای سیاه‌پوستان در ۱۸۶۵ به رژه‌های کارناوال مونته‌ویدئو پیوستند؛ همان سالی که نخستین آن‌ها، «رازا آفریکانا»، پدید آمد. تا ۱۹۵۶ فراخوان‌ها از «کونونتیو»ها آغاز می‌شد، خانه‌های اجاره‌ای که تقریباً همهٔ خانواده‌های سیاه‌پوست اروگوئه در آن‌ها زندگی می‌کردند، به‌ویژه «مدیوموندو» در بارریو سور و «آنسینا» در پالرمو که در دههٔ ۱۹۷۰ بسته و ویران شدند. در ۱۹۵۶ شهرداری نخستین دسفیله د یاماداس رسمی را به عنوان بخشی از کارناوال برگزار کرد. هنوز در روزهای دیگر هم در محله‌ها فراخوان سر داده می‌شود و هر بار به یک شیوه آغاز می‌شود: کنار آتشی که طبل‌زنان پوست طبل‌هایشان را با آن کوک می‌کنند. یونسکو که کاندومبه را در ۲۰۰۹ ثبت کرد، آن را جلوه‌ای از مقاومت و حافظهٔ جامعه‌ای می‌داند که ساکنان پیشین را به کانون تاریخی‌اش بازمی‌گرداند.

گذر یک کومپارسا

پیشاپیش پرچمدار اصلی می‌آید، سپس پرچم‌ها و بعد جوانان نقاب‌داری که ماه، ستاره و هلال به دست دارند تا راه گروه را در شب روشن کنند ــ نمادهایی که می‌گویند یادآور اسلام، دین بیشتر آفریقاییان به بردگی گرفته‌شده پیش از آوردنشان به ریو د لا پلاتا، است. پس از آن رقصندگان می‌آیند و سپس «گرامیجرو»، پیرترین مرد گروه، که نماد طبیبی است که با گیاهان درمان می‌کرد: ریش پنبه‌ای، کلاه استوانه‌ای، کت بلند، عینک، عصا و کیف طبابت. کنار او «ماما بیِخا» گام برمی‌دارد، برگرفته از کدبانوهای خانه‌های مونته‌ویدئوی دوران استعمار، با چتر آفتابی، بادبزن و سبد. «اسکوبرو» با جاروی خود انرژی منفی را از خیابان می‌روبد و طلسم‌هایی از آینه، مهره و زنگوله از کمرش آویزان است. درست جلوی طبل‌ها «ودت»ها می‌رقصند که از ۱۹۴۸ بخشی از رژه‌اند.

در انتهای گروه «کوئردا د تامبورس»، صف طبل‌ها و نبض رژه، قرار دارد. هر کومپارسا باید دست‌کم سی‌وشش طبل‌زن داشته باشد ــ از هر یک از سه طبل کاندومبه، «چیکو»، «رپیکه» و «پیانو»، دوازده عدد ــ و روی هم بیش از ۱۵۰ عضو نداشته باشد. طبل‌زنان صندل‌هایی شبیه صندل بردگان، جوراب بلند سیاه با روبان‌های سفیدِ ضربدری به یاد ضربه‌های شلاق و کتی رنگارنگ برگرفته از کت سربازان اسپانیایی می‌پوشند و با گام‌های کوتاه و موزونی راه می‌روند که از راه رفتن غل‌وزنجیرشدگان الهام گرفته است. در فراخوان‌های محله‌ای، ضرب «پیانو»، بزرگ‌ترین طبل، در هر محله متفاوت است؛ از این رو پرسش و پاسخ کاندومبه هم محله‌ها را به هم پیوند می‌دهد و هم هویت هر یک را نشان می‌دهد.