ایچاپکنه پیِستا

بزرگ‌ترین جشن موخوس

«ایچاپکنه پیِستا» بزرگ‌ترین جشن سان ایگناسیو د موخوس، در ایالت بنیِ بولیوی، است که به احترام قدیس حامی شهر، ایگناتیوس لویولا، برگزار می‌شود. جشنی آمیخته است: اسطورهٔ بنیان‌گذاری موخوها دربارهٔ پیروزی یسوعیِ ایگناتیوس را بازگو می‌کند و آن را با باورها و سنت‌های بومی درمی‌آمیزد؛ میراثی از مأموریت‌های یسوعی موخوس. یونسکو آن را در ۲۰۱۲ در فهرست معرف ثبت کرد.

برنامهٔ جشن طولانی و دقیق است. از ۲۲ ژوئیه دعای نُه‌روزه برای قدیس حامی برگزار می‌شود و هر روز رقصی دیگر اجرا می‌شود: فرشته‌های کوچک و نقاب‌ها، «آچوس»ها و گوزن‌ها، گاوها، خورشید و ماه، ببرها و ماهی‌های کوچک، گاوبازان و دیگران. در ۳۰ ژوئیه زنگ‌ها ساعت سه بامداد به صدا درمی‌آیند و ساعت چهار به سپیده‌دم خوشامد می‌گویند. در ۳۱ ژوئیه پس از آیین عشای ربانی به رهبری اسقف، دسته‌ای گرد میدان می‌گردد و ماچتروها و آچوس‌ها تمام صبح می‌رقصند.

جنگجویان خورشید

مهم‌ترین رقص از آنِ «ماچترو»هاست، که به زبان بومی «چیپیپرونو» خوانده می‌شوند؛ مردانی با تاج‌های پهن از پر که با قمه‌های چوبی می‌رقصند. باور دارند پوشیدن پرها روح پرنده، و از این راه خورشید، را فرا می‌خواند و از همین رو ماچتروها را جنگجویان خورشید می‌دانند. برخی هم پرها را اشاره‌ای به رستاخیز و عروج مسیح می‌بینند. جشن نبرد معنوی «پیروزی قدیس ایگناتیوس» را بازآفرینی می‌کند که در آن دوازده جنگجوی خورشید با نگهبانان پرچم مقدس، صاحبان نخستین جنگل و آب، می‌جنگند. احترام به طبیعت در سراسر جشن جاری است، از جمله در دسته‌ای که شرکت‌کنندگانش نقاب جانوران به چهره دارند.