مشعلی بلند از دسته‌های چوب بر فراز جمعیت در جشن مشعل شیانگ‌یون در یوننان می‌سوزد

جشن مشعل

火把节

عکس: Kcx36، CC BY-SA 4.0، از ویکی‌انبار

در اوج تابستان، مردم یی در لیانگ‌شان و یوننان مشعل‌هایی از درمنه و کاج می‌افروزند، آن‌ها را گرد خانه و کشتزار می‌گردانند تا بدبختی را برانند و تمام شب گرد آتش می‌رقصند؛ روزها هم اسب‌دوانی، کشتی و گاوجنگی برپاست.

بازگشت ستارگان

جشن مشعل یا «هوئوبا جیه» یکی از جشن‌های اصلی مردم یی در جنوب غربی چین است و مردمان بای، هانی، لاهو، ناشی و پومی نیز آن را جشن می‌گیرند. نام دیگرش «شینگ‌هویی جیه» یعنی «بازگشت ستارگان» است. برخی پژوهشگران آن را به تقویمی کهن از مردم بای و یی برمی‌گردانند که ده ماهِ سی‌وشش‌روزه داشت و دو جشن «بازگشت ستارگان»، یکی در زمستان و یکی در تابستان، هر دو سال نو به شمار می‌آمدند؛ جشن تابستانی با مشعل روشن می‌شد. افسانه‌ای مردمی هم از آتیلابیا، کشتی‌گیری پهلوان، می‌گوید که با مشعل‌های کاج هجوم ملخ‌ها را راند.

مشعل، آتش و رقص

آماده‌سازی گاهی یک ماه زودتر آغاز می‌شود و مردم درمنه برای مشعل‌ها گرد می‌آورند؛ در پیرامون لیانگ‌شان باور دارند درمنه بلا را دور می‌کند. به‌طور سنتی هر خانواده مشعل می‌افروزد، آن را به همهٔ گوشه‌های خانه و گرد کشتزارها می‌برد و برخی روستاها دسته‌روی مشعل دارند تا بدبیاری را برانند و برای برداشت خوب دعا کنند. سپس نوبت آتش بزرگ است؛ با «یوئه‌چین» و «سان‌شیان» سه‌سیمه تمام شب آواز می‌خوانند و می‌رقصند. خانه‌ها را تمیز می‌کنند، بهترین جامه‌ها را می‌پوشند، برای بخت خوش گوشت گاو می‌خورند و کشتی، اسب‌دوانی و گاوجنگی برپا می‌کنند.

از ۱۹۹۳ دولت استان خودگردان یی لیانگ‌شان جشنی بزرگ و همگانی برگزار می‌کند. در ۲۰۲۶ «نخستین آتش» در ۱۹ ژوئیه در شهرستان پوگه روشن شد: یک «بی‌مو»، آیین‌گزار سنتی یی، مشعل اصلی را افروخت و به نوجوانان سپرد، ششصد زن با چترهای زرد رقص «دوئولهه» را اجرا کردند و شب با هزاران مشعل و رقص «داتی» گرد آتش‌ها به پایان رسید.

زمان برگزاری

جشن در روز بیست‌وچهارم (در برخی جاها بیست‌وپنجم) ماه ششم است و معمولاً در اواخر ژوئیه یا اوت می‌افتد. در لیانگ‌شان از بیست‌وچهارم ماه ششم قمری آغاز می‌شود و هفت روز تعطیل رسمی است؛ در ۲۰۲۶ از ۶ تا ۱۲ اوت. برنامه‌های شهرهای استان گاهی چند هفته زودتر آغاز می‌شوند.

  • ۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۷محاسبه‌شده
  • ۱۴ اوت ۲۰۲۸محاسبه‌شده
  • ۳ اوت ۲۰۲۹محاسبه‌شده
  • ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۳۰محاسبه‌شده

منابع

این مدخل بر پایهٔ منابع زیر نوشته شده است.

  1. Torch FestivalWikipedia · خوانده‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶
  2. 火把节Wikipedia (Chinese) · خوانده‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶
  3. 2026年凉山彝族火把节正式启幕,8月5日至12日凉山将连放8天假Red Star News (via Tencent News) · خوانده‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶
  4. Gregorian-Lunar Calendar Conversion TablesHong Kong Observatory · خوانده‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶

جشن‌های مرتبط

ایرانفصلی

چهارشنبه‌سوری

در شب آخرین چهارشنبهٔ سال، در حیاط‌ها، کوچه‌ها و پشت‌بام‌ها آتش روشن می‌شود و مردم از روی شعله‌ها می‌پرند تا آتش زردی و ناخوشی‌شان را بگیرد و سرخی‌اش را برای سال نو به آن‌ها ببخشد.

۱۶ مارس ۲۰۲۷محاسبه‌شده

ایرانفصلی

جشن سده

در دل زمستان و پنجاه روز مانده به بهار، هنگام غروب آتشی بزرگ برمی‌افروزند. مردم گرد آن جمع می‌شوند، آواز می‌خوانند، پایکوبی و نیایش می‌کنند، دعای خیر و میوه پیشکش می‌کنند و گذشتن سخت‌ترین روزهای سرما را جشن می‌گیرند.

۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۷محاسبه‌شده

چینسال نو

جشن آب‌پاشی

泼水节

در میانهٔ آوریل، مردم دای در شی‌شوانگ‌بانا با شستن تندیس‌های بودا و آب پاشیدن به یکدیگر برای بخت خوش به پیشواز سال نو می‌روند؛ سه روز مسابقهٔ قایق اژدها، موشک‌های دستی، رقص و آب‌بازیِ همگانی در سراسر شهر جینگ‌هونگ.

۱۳ تا ۱۵ آوریل ۲۰۲۷تخمینی