چهارشنبهسوری
عکس: Mehdi Khanlari، CC BY 4.0، از ویکیانبار
در شب آخرین چهارشنبهٔ سال، در حیاطها، کوچهها و پشتبامها آتش روشن میشود و مردم از روی شعلهها میپرند تا آتش زردی و ناخوشیشان را بگیرد و سرخیاش را برای سال نو به آنها ببخشد.
آتش پیش از سال نو
چهارشنبهسوری آغازگر آیینهای نوروز است. در شب آخرین چهارشنبهٔ سال، در حیاط خانهها، میدان روستاها، کوچهها و خیابانهای شهر، روی پشتبامها و بر بلندی تپهها آتش روشن میکنند و از روی شعلهها میپرند.
هنگام پریدن میخوانند: «زردی من از تو، سرخی تو از من». زردی نشان رنجوری و گرفتاریهای سال کهنه است و سرخی، گرما و تندرستی آتش که به سال نو برده میشود. ریشههای این آیین به ایران باستان و حرمت آتش در آیین زرتشتی بازمیگردد.
قاشقزنی و فال
کمی دیرتر نوبت قاشقزنی است. کسانی با چهرهٔ پوشیده در خانهها را میزنند، قاشق به بشقاب یا کاسه میکوبند و بستهای خوراکی میگیرند. فال گرفتن هم از رسمهای این شب است و برخی دیوان حافظ را باز میکنند و بیتی را که پیش رویشان آمده، نشانهٔ سال پیش رو میدانند.
ترقه و آتشبازی
امروزه کنار آتشها، ترقه و مواد آتشبازی هم فراوان به کار میرود و بیشتر آسیبهای هر سال کار همینهاست، نه خود آتش.
زمان برگزاری
چهارشنبهسوری در شب آخرین چهارشنبهٔ سال برگزار میشود؛ بنابراین همیشه در یک سهشنبهشب، چند روز پیش از نوروز و در ماه مارس، است.
- ۱۶ مارس ۲۰۲۷۲۵ اسفند ۱۴۰۵محاسبهشده
- ۱۴ مارس ۲۰۲۸۲۴ اسفند ۱۴۰۶محاسبهشده
- ۱۳ مارس ۲۰۲۹۲۳ اسفند ۱۴۰۷محاسبهشده
- ۱۹ مارس ۲۰۳۰۲۹ اسفند ۱۴۰۸محاسبهشده
با احترام همراه شوید
خوب است بدانید
- جشن در فضای باز و عمومی برگزار میشود و قانون پوشش در آن جاری است. زنان باید موی سر را بپوشانند و مانتو یا تونیک آستینبلند روی شلوار یا دامن بلند بپوشند؛ مردان هم بهتر است شلوار بلند و لباس آستینبلند بپوشند.
- لباس گشاد یا از جنس الیاف مصنوعی کنار آتش خطرناک است.
- پیش از عکس گرفتن از افراد، بهویژه کسی که از روی آتش میپرد، اجازه بگیرید.
پرهیز کنید
- از ساختمانها و تأسیسات نظامی و دولتی عکس نگیرید. اتباع خارجی به دلیل عکاسی در نزدیکی مکانهای حساس بازداشت شدهاند.
- مشروبات الکلی ننوشید. نوشیدن الکل در ایران غیرقانونی است و مجازات آن میتواند سنگین باشد.
ایمنی
- هر سال کسانی آسیب میبینند. پژوهشی در بخش اورژانس یکی از بیمارستانهای تبریز در چهارشنبهسوری ۱۳۹۲ نشان داد بیشتر آسیبها کار ترقه بوده، نزدیک به سهچهارم آنها هنگام پریدن از آتش یا کار با مواد آتشبازی رخ داده و از هر پنج سوختگی، یکی درجهٔ سه بوده است.
- دور ایستادن به معنای در امان بودن نیست. در همان پژوهش، از هر دوازده آسیبدیده حدود یک نفر فقط از خیابان میگذشته یا در خودرو بوده است. اگر نمیخواهید این خطر را بپذیرید، جشن را از درون خانه تماشا کنید.
- دولت بریتانیا تا سپتامبر ۲۰۲۶ توصیه میکند از هرگونه سفر به ایران خودداری شود. پیش از برنامهریزی سفر، توصیههای دولت کشور خودتان را بررسی کنید.
منابع
این مدخل بر پایهٔ منابع زیر نوشته شده است.
- Chaharshanbe SuriWikipedia (English) · خواندهشده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶
- Nowruz — Chaharshanbe SuriWikipedia (English) · خواندهشده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶
- Fireworks-Related Injuries in Iran: A Survey Following the 2014 New Year’s Festival in TabrizTrauma Monthly (via PubMed Central) · خواندهشده در ۱۱ اوت ۲۰۲۶
- Iran travel advice: safety and securityUK Foreign, Commonwealth & Development Office · خواندهشده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶
جشنهای مرتبط
نوروز
نوروز، «روز نو»، آغاز سال ایرانی است. سال در لحظهٔ اعتدال بهاری نو میشود؛ خانوادهها گرد سفرهٔ هفتسین منتظر لحظهٔ تحویل سال مینشینند و دو هفته دیدوبازدید، سفرههای رنگین و گشتوگذار در طبیعت آغاز میشود.
۲۱ مارس ۲۰۲۷محاسبهشده
سیزدهبدر
روز سیزدهم سال نو، همهٔ ایران به دامن طبیعت میرود. خانوادهها در پارکها و دشتها بساط پیکنیک پهن میکنند و سبزهٔ سفرهٔ هفتسین را به آب روان میسپارند تا تعطیلات نوروز به پایان برسد.
۲ آوریل ۲۰۲۷محاسبهشده