واپو

از ضیافت اشرافی تا کارناوال دانشجویی

«واپو» نام فنلاندی شب والپورگیس است، شب پیش از جشن قدیسه والپورگا، راهبهٔ ارشد قرن هشتم، که با جشن‌های کهن‌تر شب ماه مه در سراسر شمال اروپا هم‌زمان شد. در فنلاند این جشن به یکی از چهار تعطیلی بزرگ سال و بزرگ‌ترین جشن کارناوال‌گونهٔ شهرهای کشور تبدیل شده است. از اواخر قرن نوزدهم دانشجویان دانشگاه این ضیافت سنتی طبقهٔ مرفه را از آنِ خود کردند و سنت‌های دانشجویی ــ به‌ویژه سنت‌های دانشجویان مهندسی ــ از ویژگی‌های اصلی آن است. بسیاری از دانش‌آموختگان دبیرستان کلاه سیاه‌وسفید دانشجویی به سر می‌گذارند و بسیاری از دانشجویان دانشگاه لباس‌سرهمی دانشجویی می‌پوشند.

واپو با روز جهانی کارگر نیز هم‌زمان است. آنچه با حزب‌های چپ آغاز شد به همهٔ عرصهٔ سیاسی فنلاند گسترش یافته و حزب‌ها و نهادها، از جمله کلیسای لوتری فنلاند، در ۱ مه راهپیمایی می‌کنند و سخنرانی می‌کنند.

کلاه‌گذاری بر سر «مانتا»

در هلسینکی اوج جشن ساعت ۶ عصر ۳۰ آوریل در میدان بازار است؛ دانشجویان دانشگاه کلاه دانشجویی بر سر «هاویس آماندا» می‌گذارند، پری دریایی مفرغی که بر فواره‌ای گرانیتی از آب برمی‌خیزد، اثر پیکرتراش ویله والگرن که در ۱۹۰۸ پرده‌برداری شد. این آیین «مانتان لاکیتوس» یعنی «کلاه‌گذاری بر سر مانتا» نام دارد؛ «مانتا» نام خودمانی فنلاندی مجسمه است. شهرهای دیگر مجسمه‌های خود را دارند: در تورکو دانشجویان بر سر «پوسانکا» کلاه می‌گذارند و در اولو بر سر مجسمهٔ فرانس میکائل فرانزن.

در ۱ مه مردم با پیک‌نیک در پارک جشن می‌گیرند، معمولاً با دوستان روی زیراندازی با خوراکی و شراب گازدار؛ برخی پیک‌نیک‌های مجللی با خیمه، رومیزی سفید، شمعدان نقره‌ای و موسیقی کلاسیک برپا می‌کنند. پیک‌نیک‌ها از صبح زود آغاز می‌شوند و برخی از شب‌زنده‌داران شب پیش جشن را همان‌جا ادامه می‌دهند. تشکل‌های دانشجویی هر سال جاهای مشخصی را برای اردو زدن رزرو می‌کنند، در میان کلاه‌های دانشجویی، سیما، ریسه‌ها و بادکنک‌ها.