گلاب‌گیری کاشان

کویری که گل می‌دهد

هر بهار دره‌های شهرستان کاشان، به‌ویژه پیرامون قمصر و نیاسر، از شکوفه‌های صورتی گل محمدی پر می‌شود. چند هفته‌ای سرزمین گرم و خشک به باغی از گل بدل می‌شود و همهٔ منطقه به گلاب‌گیری سرگرم است. شمار بازدیدکنندگان این جشن را از ده‌ها هزار تا به گفتهٔ برخی دو میلیون نفر در سال برآورد کرده‌اند.

گل در ایران دست‌کم از سدهٔ دهم میلادی کاشته می‌شده و ایران امروز بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ گلاب جهان است. کاشان از سدهٔ شانزدهم میلادی کانون گلاب‌گیری شد و این جشن پاسداشت این است که هنوز به کهن‌ترین روش‌ها گلاب می‌گیرد، در حالی که جاهای دیگر به ماشین روی آورده‌اند.

از باغ تا دیگ

خانواده‌ها پیش از طلوع آفتاب به گل‌چینی می‌روند، چون باور دارند گلی که آن هنگام چیده شود خوشبوتر است، و معمولاً تا ظهر کارشان تمام می‌شود. گلبرگ‌ها یکراست به کارگاه گلاب‌گیری می‌رسند.

آنجا حدود سی کیلو گلبرگ را همراه با آب در دیگ مسی بزرگی می‌ریزند. دیگ را می‌بندند و گرم می‌کنند؛ بخار از میان گل‌ها می‌گذرد، روغن و عطرشان را با خود برمی‌دارد و در لولهٔ سردکننده قطره‌قطره گلاب می‌شود. هر بار گلاب‌گیری چند ساعت، و بهتر است دست‌کم چهار ساعت، طول می‌کشد. گلاب به دست آمده بر پایهٔ غلظت درجه‌بندی می‌شود؛ از گلاب سنگین درجهٔ یک تا گلاب دوآتشه و سه‌آتشه.

جشنی گرد یک هنر

تورها گردشگران را به باغ‌های گل و کارگاه‌های قدیمی می‌برند و مراکز فرهنگی مراسم گلاب‌گیری، نمایشگاه صنایع‌دستی و اجرای موسیقی نواحی ایران برپا می‌کنند. یکی از رسم‌های کهن «گل‌غلتان» است: مادربزرگ‌ها نوزاد را پس از حمام روی پارچهٔ سفیدی پر از گلبرگ گل محمدی، که خار و برگش را با دقت جدا کرده‌اند، می‌خوابانند تا از بیماری و غم در امان بماند.