جشن اوسون-اوشوگبو

الهه و شکارچی

گمان می‌رود این جشن بیش از ۷۰۰ سال پیشینه داشته باشد. به روایت سنت، گروهی مهاجر به رهبری شکارچی‌ای به نام اولوتیمهین برای گریز از قحطی در کرانهٔ رود اوسون ساکن شدند. در آنجا الههٔ رود، «یه‌یه اوسون»، از آب برخاست و از او خواست مردمش را به جایی ویژه ــ محل کنونی اوشوگبو ــ ببرد و وعده داد در برابر قربانی سالانه از آنان نگهبانی کند و رونقشان دهد. شهر هنوز به این وعده وفادار است.

بیشهٔ مقدس اوسون در دل اوشوگبو قرار دارد. صد سال پیش هر شهر یوروبایی بیشه‌ای مقدس داشت؛ این بزرگ‌ترین بیشهٔ به‌جامانده و از آخرین بقایای جنگل‌های انبوه دست‌نخورده در جنوب نیجریه است. رود اوسون، خانهٔ معنوی الهه، از میان آن پیچ‌وتاب می‌خورد و از کنار چهل زیارتگاه، تندیس و اثر هنری به افتخار اوسون و دیگر خدایان یوروبا، دو کاخ، پنج مکان مقدس و نُه جایگاه عبادت در کنارهٔ رود می‌گذرد. بسیاری از تندیس‌ها در دهه‌های اخیر به دست «جنبش هنرمندان مقدس نو» ساخته شده‌اند؛ جنبشی که در آن سوزانه ونگر، هنرمند اتریشی، به جامعهٔ یوروبا پیوست تا بیشه را احیا کند، و اکنون بیشه نماد هویت یوروباهای سراسر جهان شده است.

از پاک‌سازی تا کدوی مقدس

جشن پیوند رازآلود میان الهه و مردم شهر را تازه می‌کند و آنان را با نیاکانشان، بنیان‌گذاران پادشاهی اوشوگبو، پیوند می‌دهد. جشن با «ایووپوپو»، پاک‌سازی سنتی شهر، آغاز می‌شود. سه روز بعد «اینا اولوجومریندینلوگون»، چراغ شانزده‌شعله‌ای که می‌گویند ۵۰۰ سال عمر دارد، روشن می‌شود و سپس «ایبوریاده» فرا می‌رسد: گردآوردن تاج‌های فرمانروایان پیشین اوشوگبو، «آتائوجا»ها، برای تبرک.

جشن با رژه به سوی زیارتگاه درون بیشه، جایی که جمعیت انبوهی گرد می‌آید، به اوج می‌رسد. این رژه را آتائوجای کنونی همراه با «آروگبا»، حامل کدو ــ زن جوانی از تبار شاهی که قربانی را به الهه پیشکش می‌کند ــ و گروهی از کاهنه‌ها رهبری می‌کنند و نخستین دیدار بنیان‌گذار شهر با اوسون را بازآفرینی می‌کنند؛ با طبل، رقص، موسیقی، جامه‌های پرنقش و خواندن شعرهای ستایش به زبان یوروبا.