یون‌دونگ‌هوئه (جشن فانوس نیلوفر)

افروختن فانوس

«یون‌دونگ‌هوئه» یعنی «افروختن فانوس» و اغلب «جشن فانوس نیلوفر» ترجمه می‌شود. این جشن زادروز بودا را گرامی می‌دارد و فانوس‌ها نماد نور، امید و یگانگی‌اند؛ افروختنشان یعنی روشن کردن ذهن فرد، جامعه و کل اجتماع با خرد بودا. گمان می‌رود این جشن از «پالگوان‌هوئه» برآمده باشد که در ۵۵۱ در دوران پادشاه جین‌هونگ آغاز شد و اسناد از برگزاری آن در معبد هوانگ‌نیونگ‌سا در گیونگ‌جو در ۸۶۶ یاد می‌کنند. در شیلا جشن‌های فانوس نذر فانوس بودایی را با آیین‌هایی برای خدای اژدها، برای نگهبانی از کشاورزان و کشور، درمی‌آمیختند.

جشن با آیین شستن تندیس بودای نوزاد آغاز می‌شود: با ملاقه‌ای آب بر سر و شانه‌های تندیس می‌ریزند. سپس دسته‌روی‌های همگانی است که مردم در آن فانوس‌های دست‌ساز خود را حمل می‌کنند و پس از آن بازی و سرگرمی. یونسکو که این جشن را در ۲۰۲۰ ثبت کرد، گفت در این جشن مرزهای اجتماعی برای مدتی از میان می‌رود و در روزهای دشوار نیز به هم‌بستگی جامعه یاری رسانده است.

فانوس‌ها چگونه ساخته می‌شوند

رایج‌ترین طرح نیلوفر است که در آیین بودایی نماد شکوه و بیداری است، اما فانوس‌ها به شکل طبل، درنا، ماهی، اژدها، ببر، چهره‌های تاریخی و کشتی هم ساخته می‌شوند. فانوس‌های بزرگ اسکلتی از بامبوی شکافته یا سیم دارند که با «هانجی»، کاغذ سنتی و محکمی از پوست درخت توت، یا با ابریشم پوشانده و از درون روشن می‌شود؛ روزگاری با شمع و اکنون بیشتر با لامپ‌های ال‌ای‌دی. فانوس‌های نیلوفری ساده را در خانه و کارگاه‌های محلی با تاباندن گلبرگ‌های کاغذی و چسباندنشان روی گوی کاغذی سفید می‌سازند.

جشن جونگ‌نو، جایی که جوگیه‌سا، معبد اصلی فرقهٔ جوگیه، در آن است، از همه نامدارتر است. این جشن در تاریخ معاصر تنها چند بار لغو شده و آخرینِ آن در ۲۰۲۰ به سبب همه‌گیری بود.