تت (سال نو ویتنامی)

پیش از سال نو

«تت» کوتاه‌شدهٔ «تت نگوین دان»، یعنی جشن نخستین روز، است. این تعطیلات سه بخش دارد: «تات نین»، تدارک‌های پایان سال؛ «زائو تُوا»، شب سال نو؛ و «نام موی»، خودِ سال نو. در هفته‌های پیش از آن مردم به خانه و نزد خانواده برمی‌گردند. از روز بیست‌وسوم ماه آخر قمری تا شب سال نو، بسیاری به زادبوم نیاکان می‌روند تا در برابر محراب خانوادگی نیایش کنند و گور نیاکان را پاکیزه کنند. خانه‌ها را تمیز می‌کنند، خوراک‌های ویژه می‌پزند و برخی خانواده‌ها بدهی‌هایشان را پیش از سال نو می‌پردازند.

در مرکز و جنوب ویتنام خانه را با گل زرد «هوا مای» و در شمال با شکوفهٔ هلو، «هوا دائو»، می‌آرایند. در شمال و مرکز، درخت کامکوات پربار نیز که آرزوی باروری است، طرفداران بسیار دارد. پختن «بان چونگ» یا «بان تت» گاهی چند روز طول می‌کشد و تا کیک‌ها شبانه می‌جوشند، داستان پیدایششان را برای کودکان بازمی‌گویند.

نخستین روزها

روز نخست از آنِ خانوادهٔ نزدیک است. کودکان لباس نو می‌پوشند، برای بزرگ‌ترها آرزوی عمر دراز می‌کنند و پاکت‌های سرخِ پول می‌گیرند؛ در شمال به آن «موونگ توئی» و در جنوب «لی شی» می‌گویند. چون باور دارند نخستین کسی که وارد خانه می‌شود بخت خانه را تعیین می‌کند، خانواده‌ها کسی خوش‌خلق، موفق و درست‌کردار را دعوت می‌کنند تا نخستین مهمان باشد. برخی صاحب‌خانه‌ها هم چند دقیقه پیش از نیمه‌شب بیرون می‌روند تا درست سر ساعت، خودشان نخستین واردشونده باشند.

در روزهای بعد مردم به دیدار خویشان و دوستان می‌روند. به‌طور سنتی روز دوم برای دوستان و روز سوم برای آموزگاران است. معبدها از کسانی که نذر می‌دهند و فال می‌گیرند پر است و گروه‌های رقص شیر در خیابان‌ها و خانه‌ها برنامه اجرا می‌کنند. شادباش رایج «چوک موونگ نام موی» یعنی «سال نو مبارک» است.