جشن تیرگان

آب در گرمای تابستان

تیرگان جشن تیشتر است، ایزد ستاره‌ای در باور زرتشتی که رعد و برق و بارانِ مورد نیاز زمین‌های تشنه را می‌آورد. در میانهٔ تابستان مردم با آب پاشیدن به یکدیگر، پایکوبی، شعرخوانی و خوردن خوراک‌های سنتی این جشن را برپا می‌کنند. تاریخ‌نگارانی چون گردیزی و بیرونی و جهانگردان اروپایی دوران صفوی از آن نوشته‌اند.

یکی از رسم‌هایش بیش از همه بچه‌ها را شاد می‌کند: نواری رنگین‌کمانی به مچ می‌بندند، ده روز نگاهش می‌دارند و سپس آن را به جویبار می‌سپارند.

آرش کمانگیر

تیرگان یادآور داستان آرش است. پادشاهان ایران و توران پذیرفتند که مرزشان با یک تیر تعیین شود؛ هر جا تیر فرود آید، همان‌جا مرز باشد. آرش برگزیده شد و در سیزدهم تیر کمان کشید و تیر از کوهستان آمل تا دورترین کرانهٔ خراسان پرواز کرد. توران سال‌ها از خشکسالی رنج برده بود و چون مرز تعیین شد، بر هر دو سرزمین باران بارید و آشتی برقرار شد.

کجا هنوز زنده است

تیرگان هنوز در مازندران و آمل در شمال، در تهران و کرج، و در یزد، میبد، اردکان، کرمان، بم، شیراز، اصفهان و شهرهای دیگر جشن گرفته می‌شود. در کرانهٔ دریای خزر به نام «تیرما سیزده»، یعنی سیزدهم تیر، باقی مانده که به دلیل جابه‌جایی گاه‌شماری محلی، اکنون دیرتر در تابستان می‌افتد. زرتشتیان خارج از ایران هم آن را جشن می‌گیرند.