دسین

پانزده روز و یک برکت

دسین بلندترین و فراگیرترین جشن نپال است. در نیمهٔ روشن ماه آشوین می‌آید و پیروزی دورگا بر مهیشاسوره، دیوِ گاومیش، را جشن می‌گیرد — نیکی بر بدی، روایت‌شده همچون جنگی که نُه شب طول کشید.

با گهاتَستهاپنا آغاز می‌شود: دانه‌های جو را در کوزه‌ای پر از خاک و ماسهٔ رود، «کَلَش»، در اتاقی تاریک و آرام می‌کارند. جوانه‌هایی که در طول این دو هفته سبز می‌شوند «جامارا» هستند، همان علف زردرنگی که روز دهم همراه تیکا داده می‌شود. روز هفتم، پهولپاتی، دسته‌ای گل و نذر را از گورکها، تختگاه کهن پادشاهی، به پایتخت می‌آورد. روز هشتم و نهم، مَها اشتمی و مَها نَومی، روزهای قربانی است: هزاران گاومیش، بز، اردک و قوچ در معبدهای سراسر کشور کشته می‌شوند، و کارگاه‌ها و رانندگان به ابزار و خودروشان خون و گل تقدیم می‌کنند تا سالشان بی‌حادثه باشد. خودِ نپالی‌ها بر سر این کار بحث دارند و فعالان حقوق حیوانات خواسته‌اند به‌جای جانور، کدو و نارگیل قربانی شود.

روز دهم

در ویجایا دشمی خانواده جمع می‌شود و بزرگ‌ترها جوان‌ترها را نشان می‌کنند: تیکای سرخ بر پیشانی، جامارا بالای گوش، دعایی، و «دَکشینا»، هدیه‌ای کوچک از پول. این برکت را باید رودررو گرفت و برای همین است که کشور به حرکت درمی‌آید. آن‌ها که در شهرها یا بیرون از کشور کار می‌کنند به خانهٔ پدری می‌روند و جاده‌ها و اتوبوس‌ها روزها در هر دو جهت پر است.

بیرون از این، دو هفته سبک‌تر از آن است که واژهٔ «جشن» می‌رساند. بادبادک‌ها بر فراز درّه بالا می‌رود. تاب‌های بامبویی، «لینگه پینگ»، کنار روستاها برپا می‌شود و تا پایان جشن می‌ماند. لباس نو می‌خرند، ورق بازی می‌کنند و خانواده‌ها بهتر از همهٔ سال غذا می‌خورند. پانزده روز با کوجاگْرَت پورنیما بسته می‌شود، بدری که می‌گویند لاکشمی در آن می‌گردد و می‌پرسد چه کسی هنوز بیدار است.

زمان برگزاری

تاریخ‌ها از «تیتی» قمری پیروی می‌کنند، نه از روزی ثابت در تقویم ما، و دولت آن‌ها را برای هر سال بیکرم سامبات منتشر می‌کند. در ۲۰۲۶ گهاتَستهاپنا یکشنبه یازدهم اکتبر، پهولپاتی شنبه هفدهم اکتبر، مَها اشتمی یکشنبه هجدهم اکتبر، مَها نَومی سه‌شنبه بیستم اکتبر و ویجایا دشمی چهارشنبه بیست‌ویکم اکتبر است.