یوهانوس

شنبهٔ میانِ بیستم و بیست‌وششم

فنلاند این روز را با قانون تثبیت کرده است، و دفترِ تقویمِ دانشگاه هلسینکی — که تقویمِ دولتی را نگه می‌دارد — بی‌ابهام می‌گوید: روزِ نیمهٔ تابستان، یعنی روزِ پرچمِ فنلاند، شنبهٔ میانِ ۲۰ تا ۲۶ ژوئن است. شبِ پیش، جمعهٔ قبل از آن است. قاعدهٔ پرچم در این روز با هیچ روزِ دیگری از سال یکسان نیست — عصرِ شبِ نیمهٔ تابستان ساعتِ شش بالا می‌رود و تا ساعتِ نُهِ شبِ بعد پایین نمی‌آید، یعنی درست از میانِ کوتاه‌ترین شبِ سال می‌گذرد.

نام، برخلافِ خودِ جشن، بت‌پرستانه نیست. یوهانوس صورتی از «یوحنا» است: عیدِ یحیای تعمیددهنده بر انقلابِ تابستانی یا نزدیکِ آن می‌افتد، و نامِ مسیحی روی جشنی کهن‌تر از نور نشست. امروز کاملاً غیردینی است.

همه کجا می‌روند

فنلاندی‌ها نیمهٔ تابستان را در کلبه‌ای کنارِ آب می‌گذرانند — شنا، سونا، و تقریباً هیچ‌چیزِ دیگر — و شهرها در طولِ بعدازظهرِ جمعه خالی می‌شوند. آتش‌ها، کوکو، همان آیینِ کهنی است که باقی مانده؛ دیرِ شب روی ساحل‌ها و جزیره‌ها روشن می‌شوند، و در آن عرضِ جغرافیایی «دیرِ شب» هنوز روشناییِ روز است. در مناطقِ سوئدی‌زبان و در جزایر آلاند، به‌جای آتش، تیرکِ آراستهٔ ماه مه برپا می‌شود.

هلسینکی، تامپره و شهرهای بزرگِ دیگر حالا برای کسانی که می‌مانند برنامهٔ عمومی می‌گذارند، و برای مسافر همان ساده‌ترین راهِ ورود است: یک ساحل، یک آتش، یک صحنه، و جمعیتی که انگار از ماندنِ خودش در شهر جا خورده است.

آن عدد

نیمهٔ تابستان همان آخرِ هفته‌ای هم هست که فنلاند در آن غرق می‌شود. رسانهٔ عمومیِ Yle به نقل از فدراسیونِ آموزشِ شنا و نجاتِ غریقِ فنلاند، میانگینِ شش کشته در هر نیمهٔ تابستانِ دههٔ گذشته را می‌آورد؛ در کلِ کشور سالانه حدود صد تا صدوپنجاه موردِ غرق‌شدگیِ تصادفی رخ می‌دهد و نزدیک به نیمی از غرق‌شدگان مست‌اند. الگویش نمایشی نیست — کسی شنا می‌کرده، یا قایقِ پارویی را جابه‌جا می‌کرده، یا پایش روی اسکله لغزیده؛ معمولاً تنها، و معمولاً در آبی که از کودکی می‌شناخته. پیش از سونای دوم دانستنش می‌ارزد.