وِساک

جزیره خودش را روشن می‌کند

وِساک زادن و بیداری و درگذشتِ بودا را یادآوری می‌کند — هر سه در یک ماهِ کامل. در سریلانکا آن را نزدیک به یک هفته هم جشنی دینی و هم جشنی فرهنگی می‌گیرند، و مردمِ دین‌های دیگر هم در آن شریک‌اند.

آنچه وِساکِ سریلانکایی را بی‌اشتباه می‌کند «طورانا» است — سایه‌بانی که با برق روشن می‌شود، اغلب به بلندیِ چند طبقه، سرِ چهارراه برپا می‌گردد و پوشیده است از قاب‌های نقاشی‌شده که یکی از داستان‌های جاتَکه، یعنی زندگی‌های پیشینِ بودا، را روایت می‌کنند. هزینه‌شان را خیّران و انجمن‌های دینی و گروه‌های نیکوکاری می‌دهند؛ هر سال بیش از سیصد تا در کشور برپا می‌شود، بزرگ‌ترین‌هایشان در کلمبو و کندی و گال. گردِ آن‌ها «وِساک کودو» — فانوس‌های کاغذی روی اسکلتِ بامبو — از دروازه‌ها و ایوان‌ها و در امتدادِ خیابان‌ها آویزان است و نشانهٔ نورِ بودا و دَهَمه و سَنگهه است. گروه‌ها تمامِ شب «بهَکتی گی»، سرودهای ارادت، می‌خوانند.

دانسال

بعد نوبتِ خوراک است. «دانسال» بساط‌هایی است که همسایه‌ها، مغازه‌دارها، معبدها و ادارات دولتی برپا می‌کنند و خوراک و بستنی و نوشیدنی را رایگان به هر رهگذری می‌دهند. کسی پول نمی‌دهد و از کسی هم چیزی نمی‌پرسند؛ خودِ بخشیدن هدف است. این همان بخشی از وِساک است که مسافر را ظرفِ ده دقیقه پس از رسیدن به درونش می‌کشد.

دو روز تعطیلِ رسمی است و در این دو روز مشروب‌فروشی‌ها و کشتارگاه‌ها به دستورِ دولت بسته‌اند. در عمل، محدودیتِ الکل و گوشتِ تازه بیشترِ هفته را در بر می‌گیرد.

چرا این تاریخ اعلام می‌شود، نه محاسبه

وِساک بر ماهِ کاملِ ماهِ قمریِ وِساک می‌افتد، اما اینکه کدام ماهِ کامل، باید تصمیم‌گیری شود؛ و در سریلانکا این را دولت در روزنامهٔ رسمیِ سالانه تعیین می‌کند نه حساب‌وکتاب. اواخرِ ۲۰۲۵ نشان داد این چقدر واقعی است: تقویم وِساکِ ۲۰۲۶ را روی اولِ مه گذاشته بود، و سرانِ سه فرقهٔ بودایی به رئیس‌جمهور نامه نوشتند و خواستند به سی‌ام مه منتقل شود، چون «ویسا نَکَت»ِ خجسته بر اولِ مه نمی‌افتاد. تاریخ عوض شد.

به همین دلیل این مدخل «اعلامِ رسمی» نشانه‌گذاری شده است. تاریخ‌های ۲۰۲۷، یعنی ۱۹ و ۲۰ مه، از روزنامهٔ رسمیِ فوق‌العادهٔ ۱۶ ژوئنِ ۲۰۲۶ می‌آید.