بیسکت جاترا

شاهدخت و مارها

روایتی که بهاکتاپور نقل می‌کند دربارهٔ شاهدختی است که دامادهایش شب‌به‌شب می‌مردند. جوانی به راهنمایی الهه‌ای بیدار ماند و دید دو مار از سوراخ‌های بینی شاهدختِ خفته بیرون آمد؛ با شمشیرش آن‌ها را کشت. می‌گویند جشن با نمایاندن همان دو مار مرده آغاز شد — و نوارهای بلندی که از تیر یوسین آویخته است را تا امروز همان مارها می‌خوانند.

دو ارابه و یک تیر

مرکز جشن میدان تائوماذی است؛ آنجا ارابهٔ بهایراوا را بیرون می‌آورند، سازه‌ای سنگین و طبقه‌طبقه بر چرخ‌های توپر، همراه ارابهٔ کوچک‌ترِ الههٔ بهادراکالی. مردان شهر بالا و مردان شهر پایین دو سر طناب را می‌گیرند و در خلاف جهت می‌کشند؛ نیمه‌ای که ببرد ارابه را به محلهٔ خود می‌برد. ارابه‌ها چند روز در شهر گردانده می‌شوند و سرانجام به نیایشگاه بازمی‌گردند.

در یوسین کْیو، در پایین‌دست شهر، تیر بلندی با نوارهای مار برافراشته می‌شود. آخرین شبِ سال کهنه آن را پایین می‌کشند. سال نو وقتی آغاز می‌شود که تیر به زمین بخورد.

شهرهای همسایه هم روزهای خودشان را در همان هفته دارند: تیمی صبح سال نو پودر شنگرف بر تخت‌روان خدایانش می‌پاشد، و در بوده مردی با میله‌ای آهنی در زبانش و داربستی از مشعل بر دوش، شهر را می‌پیماید.

زمان برگزاری

سال رسمی نپال، بیکرم سامبات، با نخستین روز ماه بایساکه آغاز می‌شود که در تقویم ما سیزدهم یا چهاردهم آوریل است. بیسکت جاترا بر همان روز سوار است — تقریباً چهار روز پیش و چهار روز پس از آن — و برخلاف دسین و تیهار هر سال به همان تاریخ‌ها بازمی‌گردد. برنامهٔ دقیق روزبه‌روز را در هفته‌های پیش از آن در بهاکتاپور اعلام می‌کنند.