تسه‌چوی پارو

پنج روز زیرِ دزونگ

دزونگ رین‌پونگ بر زبانه‌ای بالای رودِ پارو ایستاده و تسه‌چو در میدانِ کنارِ آن برگزار می‌شود. ادارهٔ شهرستان جشن را از یازدهم تا پانزدهمِ ماهِ دومِ تقویم بوتان می‌گذارد؛ آیین‌ها از دهم آغاز و در شانزدهم تمام می‌شوند. می‌گوید رقص‌های نقاب‌دار و رقص‌های محلی را هم راهبان و هم مردمِ عادیِ منطقه اجرا می‌کنند. از نظرِ شمارِ کسانی که می‌رقصند و کسانی که تماشا می‌کنند، این تسه‌چو و تسه‌چوی تیمفو دو تای بزرگِ کشورند.

آن پرده

آنچه همه توصیفش می‌کنند بامدادِ آخر است. «تونگدْرِل» پرده‌ای عظیم از چهل‌تکه‌دوزی است — مقالهٔ ویکی‌پدیا دربارهٔ تسه‌چو اندازه‌اش را سی در چهل‌وپنج متر می‌دهد — با گورو رینپوچه در میان، دو همسرش در دو سو و هشت تجلی‌اش گرداگرد. پردهٔ پارو با نخِ نقره دوخته شده است. آن را در دسته‌ای آیینی از دزونگ به میدانِ دِیانگکا می‌آورند و حدود ساعت سه بامداد می‌آویزند، چنان‌که نمای ساختمانی سه‌طبقه را می‌پوشاند. مردم در تاریکی می‌آیند تا روبه‌رویش بایستند، چون آنچه دربارهٔ تونگدْرِل باور دارند دقیقاً همان است که نامش می‌گوید — رهایی به دیدن. پیش از طلوع، آیین‌ها تمام می‌شود، پرده را می‌پیچند و به درون می‌برند، و تا یک سال دیگر دیده نمی‌شود.

میانِ رقص‌ها

میانِ رقصندگان همیشه دستِ‌کم یک «آتسارا» هست، با نقابِ سرخ و بینیِ دراز، که تماشاگران را دست می‌اندازد، رقص‌های باوقار را قطع می‌کند و میدان را باز نگه می‌دارد. این یک لحظهٔ خنده که بعدها افزوده شده باشد نیست؛ این نقش از خودِ آیین است.

چه وقت است

بوتان جشن‌هایش را با تقویم قمری خودش تعیین می‌کند و هیچ حسابی در این سایت به پاسخ نمی‌رسد. انجمن دفترهای گردشگری بوتان برنامهٔ سالِ پیشِ رو را با عنوانِ «تاریخ‌های مقدماتی جشن‌ها» منتشر می‌کند و هشدار می‌دهد که تا تأییدِ دزونگِ مربوط مقدماتی می‌مانند. فهرستِ ۲۰۲۷ پارو را ۱۸ تا ۲۲ مارس آورده، تونگدْرِل در روز آخر. این را هفته‌ای بدانید که باید دربارهٔ آن پرس‌وجو کرد، نه تاریخی برای رزرو.