چهاردهم ژوئیه

دو چهاردهم ژوئیه

در چهاردهم ژوئیهٔ ۱۷۸۹ مردم پاریس باستیل را گرفتند؛ دژی که تنها هفت زندانی داشت اما نماد قدرت مطلق پادشاه و زندانی‌کردن به فرمان او بود. در چهاردهم ژوئیهٔ ۱۷۹۰، در میدان مارس، حدود سیصد هزار نفر برای جشن فدراسیون گرد آمدند و به ملت، به قانون و به پادشاه سوگند وفاداری خوردند؛ لافایت سوگند را خواند و لویی شانزدهم آن را ادا کرد. تاریخ نخست شورش است و دومی آشتی.

وقتی جمهوری سوم دنبال یک روز ملی می‌گشت، طرحی که بنژامن راسپای آورد و به‌صورت قانون ششم ژوئیهٔ ۱۸۸۰ تصویب شد، تنها «چهاردهم ژوئیه» را جشن ملی سالانه قرار داد، بی‌آنکه بگوید کدام‌یک از آن دو را می‌گوید. این ابهام به کار آمد و ماند: این روز را هم می‌توان مردم در برابر خودکامگی خواند و هم کشوری که پذیرفته است با هم بماند — و معمولاً هر دو را می‌خوانند.

صبح و شب

همان نخستین جشن در ۱۸۸۰ هم انقلاب را به ارتش گره زد؛ در سان لونشان پرچم‌ها به هنگ‌ها سپرده شد. از آن پس رژهٔ نظامی مرکز ثابت صبح بوده و از ۱۹۸۰ هر سال از شانزه‌لیزه پایین می‌آید، از طاق نصرت تا میدان کنکورد، و گروه پروازی «پاترویِ فرانس» بر فراز خیابان خط آبی و سفید و سرخ می‌کشد. نیروهای خارجی هم مرتب دعوت می‌شوند؛ در ۱۹۹۴ سربازان آلمانی رژه رفتند و این کار نشانهٔ آشتی دو کشور بود و همان‌گونه هم خوانده شد.

شب نیمهٔ دیگر است و هیچ رنگ نظامی ندارد. آتش‌بازی تقریباً در همهٔ شهرها و روستاهای فرانسه برپا می‌شود — در پاریس از تروکادرو و برج ایفل — و مجالس رقصی که پس از آن در میدان‌ها، ایستگاه‌های آتش‌نشانی و تالارهای دهکده برپاست، تا مدت‌ها پس از خاموشی آتش‌بازی ادامه دارد. خودِ کاخ الیزه این روز را چنین وصف می‌کند: شکوهِ رژه، به‌همراهِ صمیمیتِ رقص‌ها و آتش‌بازی.