ترندِز

اول یک شمع، بعد یک آتش

کلیسای رسولیِ ارمنی عیدِ آوردنِ خداوندِ ما عیسی مسیح به معبد را در ۱۴ فوریه می‌گیرد — چهل روز پس از کریسمسِ ارمنی که ۶ ژانویه است، و شمارش به همان‌جا می‌رسد که می‌رسد. اما جشن مالِ شبِ پیش است. ۱۳ فوریه، پس از نمازِ عصر، کشیش شمعی را کنارِ محراب روشن می‌کند، بیرونش می‌آورد و در حیاط آتشی برمی‌افروزد؛ در اچمیادزین این کار را اسقفِ خزانه‌دارِ بزرگ انجام می‌دهد و شعله را همچون نور و حکمتِ مسیح به مؤمنان می‌سپارند. بعد مراسمِ آنداستان چهار گوشهٔ جهان را برکت می‌دهد و طلبه‌ها می‌خوانند.

سپس مردم از روی آتش می‌پرند. زوج‌ها دست در دست می‌پرند، و آنچه به این کار بسته‌اند عشق و نیرو و فرزند است؛ تنهاها هم می‌پرند، برای بخت یا برای یک آغاز. نامی که بیشترِ مردم به کار می‌برند، ترندِز، از عیدی که امروز بر آن نشسته کهن‌تر است. سازمان گردشگری و کلیسا یک حرف را به دو زبان می‌گویند — این پیش از مسیحی‌شدنِ ارمنستان آیینِ آتش و خورشید بود، و کلیسا به‌جای خاموش‌کردنش آن را از آنِ خود کرد.

روزِ نوعروسان

روزِ ۱۴ام، پس از قداسِ الهی، برای زوج‌هایی که در یک سالِ گذشته ازدواج کرده‌اند برکت خوانده می‌شود. حضرت کارکینِ دوم این روز را روزِ برکتِ نوعروسان اعلام کرد، و اچمیادزین زوج‌های آن سال را دعوت می‌کند؛ همین مراسم در همهٔ کلیساهای دیگر هم برگزار می‌شود. اگر اواسط فوریه در ارمنستان باشید، دیدنی همین است — و همین توضیح می‌دهد چرا آتشِ شبِ پیش پر است از آدم‌های بیست‌وچند ساله.

چه می‌خورند

گردِ آتش شیرینی و میوهٔ خشک و آجیل هست، و پوخیندز که از گندمِ برشته و آسیاب‌شده درست می‌شود. بیرونِ دیوارِ کلیسا میز می‌چینند. معمولاً چند دقیقه پس از رسیدن، چیزی کفِ دستِ تازه‌وارد می‌گذارند.

کجا بایستید

بزرگ‌ترین تجمع‌ها کنارِ کلیساهای بزرگ است — سازمان گردشگری از کلیسای جامعِ گریگورِ روشنگر در ایروان نام می‌برد — اما حال‌وهوای آن شب در یک شهرِ کوچک یا روستا بهتر است؛ آنجا آتش همان یک آتش است و همهٔ محل گردش ایستاده‌اند.