گاوای دایاک

شبی که آز بیرون می‌رود

گاوای دایاک پایانِ برداشتِ برنج را نشان می‌دهد و سپاسِ برکت و همدلی و روزی و بخت است. از آنِ ایبان‌ها، بیدایوه‌ها، کایان‌ها، کنیاه‌ها، کلابیت‌ها و دیگر مردمانِ اورانگ اولوی ساراواک است، و جماعت‌های دایاکِ کالیمانتانِ غربی، در سویِ اندونزیاییِ بورنئو، هم آن را نگه می‌دارند ــ هرچند آنجا تعطیلِ رسمی نیست.

آخرین شبِ ماهِ مه موآی آنتو روآ است، بیرون انداختنِ روحِ آز. پس از آن میرینگ می‌آید، که بِدارا هم می‌گویندش: چیدنِ آیینیِ نذرها. در راهروِ خانهٔ دراز رانیای، درختِ زندگی، برپا می‌شود. نیمه‌شب آی پِنگایو از راه می‌رسد، پیاله‌ای به سلامتیِ عمرِ دراز، و از همان لحظه جشن باز است.

نگابانگ، و بعد حصیرها را جمع می‌کنند

از اول ژوئن رسم نگابانگ است، یعنی خانهٔ باز. مردم از دری به دری و از خانهٔ درازی به خانهٔ دراز دیگر می‌روند؛ کسی نخورده بیرون نمی‌رود، و تواک را چه نُهِ صبح باشد چه نُهِ شب می‌ریزند. نگاجات، رقص، با سربندِ پَرِ مرغ‌شاخدار و نقرهٔ کوبیده اجرا می‌شود، و در کوچینگ جشن به خیابان سرریز می‌کند و رژه می‌شود. تمامِ ماه شل و ول می‌ماند و رسماً تا نگیلینگ بیدای، جمع‌کردنِ حصیرها در اواخرِ ژوئن، تمام نمی‌شود.

چگونه یک برنامهٔ رادیویی تعطیلِ رسمی شد

گاوای همیشه در تقویم نبود. دو تهیه‌کنندهٔ رادیو، تان کینگزلی و اوون لیانگ، در ۱۹۶۲ فکرِ یک روزِ رسمیِ دایاک را پیش کشیدند. مایکل بوما نخستین جشن را ــ غیررسمی ــ در اول ژوئنِ ۱۹۶۳ در بِتونگ برگزار کرد. ترا زندر و باربارا مندو بای در شورای ایالتی پیگیرش شدند و وزیرِ ارشد، استیون کالونگ نینگکان، آن را به رسمیت شناخت: جشن در ۲۵ سپتامبرِ ۱۹۶۴ در روزنامهٔ رسمی اعلام شد و نخستین بار در اول ژوئنِ ۱۹۶۵ رسماً برگزار گردید.

هنوز هم تعطیلِ ساراواک است و هیچ‌جای دیگر. صباح و لابوان جشنِ برداشتِ خودشان، تاداو کاآماتان، را در ۳۰ و ۳۱ مه دارند ــ پس دو سرِ مالزیِ شرقی همان برنج را به فاصلهٔ یک روز و با دو نامِ متفاوت جشن می‌گیرند.